Ngày 28/07/ Nhâm Ngọ - 05/09/2002
Tất cả chúng ở thiền viện đều là những người quyết tâm tu, quyết tâm cầu giác ngộ, giải thoát sanh tử. Như vậy, không ai tới đây vì việc nào khác ngoài mục tiêu giác ngộ giải thoát. Muốn được giác ngộ giải thoát thì Tăng Ni phải làm những việc sau:
Việc thứ nhất là cố gắng học lời Phật dạy. Vì những lời dạy đó từ tâm giác ngộ, sáng suốt của Ngài nói ra. Chúng ta dù còn mê muội nhưng khi học hiểu rồi, sẽ giải được một phần mê muội của mình.
Việc thứ hai là ứng dụng tu. Học là học lời Phật dạy để biết cách tu, đây vẫn là việc bên ngoài. Tâm mình chưa sáng vì tư tưởng không yên, còn nhiều rối loạn nên phải tu. Tu thiền là để tâm yên định, tâm yên định trí tuệ mới phát sáng. Cho nên chúng ta phải ngồi thiền để kềm chế tâm xao động của mình, từ từ nó yên định mới thấm nhuần lời Phật dạy. Nếu tâm xao xuyến quá thì khó thấm nhuần Phật pháp.
Việc thứ ba là phải có đức hạnh. Muốn có đức hạnh, tức hạnh kiểm tốt thì chúng ta phải giữ giới luật của Phật, ngừa đón những sai lầm phát ra từ ba nghiệp thân, khẩu, ý. Biết giữ gìn giới luật thì tất nhiên giảm thiểu lỗi lầm, giảm lỗi lầm thì loạn tưởng theo đó giảm. Do đó giữ giới luật rất cần thiết đối với người tu. Từ mười giới trở lên, Tăng Ni phải luôn luôn thận trọng, đừng để thiếu sót. Bởi vì đó là việc mình phải làm, phải sống, chứ không phải chỉ học, cũng không phải hứa giữ giới cho có, mà không chịu giữ. Như vậy việc thứ ba đòi hỏi chúng ta có giới đức.
Ở thiền viện, Tăng Ni giữ mười giới căn bản làm nền tảng, tối thiểu là mười giới, còn những giới cao hơn nữa là phần thêm. Giữ giới rồi cần học các oai nghi, giữ tư cách người xuất gia, vừa hiền hòa vừa đức hạnh. Làm việc gì cũng phải điềm tĩnh, không nóng vội cũng không bướng bỉnh làm lấy có, không cẩn thận, không khiêm tốn. Nên nhớ đức hạnh của người tu từ giới mà ra.
Khi thọ giới Tỳ-kheo, Phật có dạy Tứ chủng pháp, tức bốn điều:
1. Từ đây cho đến suốt đời, bị người mắng không nên mắng lại.
2. Từ đây cho đến suốt đời, bị người giận không nên giận lại.
3. Từ đây cho đến suốt đời, bị người giễu cợt không nên giễu cợt lại.
4. Từ đây cho đến suốt đời, bị người đánh không nên đánh lại.
Đó là thái độ tư cách của người tu, không vì bị những thứ bên ngoài xâm phạm về danh dự hay điều gì khác, mà nổi xung làm dữ với người ta. Như vậy thì mình không khác gì với họ. Người tu phải cẩn thận từ tư cách đối xử với nhau, cho đến những lời nói qua lại luôn chân thành, đúng lẽ thật. Nếu chúng ta thấm nhuần giáo lý của Phật, tu hành được an định, trí tuệ sáng, đầy đủ đức hạnh thì rất xứng đáng. Mai kia có thể ra làm Phật sự, lãnh đạo một số chúng, hướng dẫn họ tu. Trong ba điều đó nếu khuyết một điều thì không đủ tư cách hướng dẫn người. Học là để hiểu mà tu. Tu là để tâm an định, trí tuệ phát sáng. Giữ giới luật, tuân thủ nội quy của thiền viện để có đầy đủ đức hạnh, sau này ra giáo hóa người.
Khi xuất gia chúng ta đã nguyện tự giác giác tha, nên giác được phần nào mà không dạy người khác thì bản nguyện chưa tròn. Tôi nhắc lại cho toàn chúng ba điều cần phải thực hành: nhớ học không bao giờ bỏ sót, nhớ tu không bao giờ dừng nghỉ, nhớ giữ gìn hạnh kiểm tư cách không bao giờ lơi lỏng. Như vậy mới xứng đáng là người xuất gia, là thầy của mọi người.
