Dẫn:
Can qua đã hết, được mất về không. Hát khúc ca ông tiều, thổi bản nhạc chú mục đồng. Ngồi ngang trên lưng trâu, mắt ngắm trời mây. Kêu gọi không xoay đầu, kéo lôi chẳng đứng.
Giảng:
Can qua đã hết, được mất về không. Tới đây trâu không còn sải chân chạy bậy, chú mục đồng không còn nắm dây mũi kéo lại, chú mục đồng và trâu không còn giằng co nữa, cuộc chiến giữa mục đồng và trâu đã hết rồi. Vì trâu đã thuần, không cần đánh đập, không cần ghì kéo. Lúc đó được mất không còn quan tâm, tức là tâm không còn bị việc được mất chi phối. Vì thấy được mất là không thật, chỉ là giả lập, thì có gì phải bận lòng lo buồn.
Hát khúc ca ông tiều, thổi bản nhạc của chú mục đồng. Ngồi ngang trên lưng trâu, mắt ngắm trời mây. Mọi việc thạnh suy của cuộc đời chú mục đồng không bận lòng, do đó tâm được thư thả nhàn hạ, nên mới thổi nhạc của kẻ chăn trâu, hát bài ca của người đốn củi, tâm bình thản ngắm nhìn trời mây, chú không còn bị ngoại cảnh chi phối nữa.
Kêu gọi không xoay đầu, kéo lôi chẳng đứng. Trâu đã thuần, chú mục đồng cưỡi trâu thổi sáo, thẳng đường về nhà, ai kêu gọi chú cũng không xoay đầu, ai kéo lôi chú cũng không đứng lại. Cũng vậy, người tu khi tâm được thanh tịnh bình an thì dù cho ngoại duyên có quyến rũ lôi cuốn hay làm xúc não, lòng cũng không vướng bận buồn phiền, vẫn bình thản vô tư sống với đạo.
Tụng:
(Kỵ ngưu dĩ lỵ dục hoàn gia
Khương địch thanh thanh tống vãn hà
Nhất phách nhất ca vô hạn ý
Tri âm hà tất cổ thần nha.)
Cưỡi trâu thong thả trở về nhà
Tiếng sáo vi vu tiễn vãn hà
Một nhịp một ca vô hạn ý
Tri âm nào phải động môi à.
Giảng:
Kỵ ngưu dĩ lỵ dục hoàn gia.
Kỵ ngưu là cưỡi trâu, dĩ lỵ là men theo vệ đường, dục hoàn gia là muốn trở về nhà, nghĩa là chú mục đồng cưỡi trâu đi bên vệ đường để trở về quê nhà.
Khương địch thanh thanh tống vãn hà.
Khương địch là ống sáo, thanh thanh là tình tiết, tống vãn hà là tiễn ráng chiều, nghĩa là tiễn biệt trời chiều miệng chú thổi sáo vi vu.
Nhất phách nhất ca vô hạn ý.
Nhất phách là một nhịp, nhất ca là một câu ca, vô hạn ý là ý vô hạn, nghĩa là chú mục đồng tay gõ nhịp miệng ca câu ca tuyệt vời.
Tri âm hà tất cổ thần nha.
Tri âm là biết tiếng, hà tất là đâu cần, cổ thần nha là động môi răng, nghĩa là trâu đã trở thành bạn tri âm của chú mục đồng, chú đâu nó đó, chú không cần la hét nó nữa.
Nếu chúng ta tu tới đây, tất cả mọi thị phi gác bỏ ngoài tai, được mất không bận lòng thì cười cả ngày. Từ mục 5 trở lại chúng ta có thể có phần, mục 6 thì chưa tới, song cũng nên biết để mà tiến lên.