Phật giáo đã ăn sâu cội rễ trong lòng dân tộc Việt Nam. Dân tộc và Phật giáo tuy hai mà một vì không thể tách rời ra được. Sự hưng thịnh tồn vong của dân tộc chính là sự hưng thịnh tồn vong của Phật giáo. Mối dây liên hệ ràng rịt giữa dân tộc và Phật giáo một cách khít khao và chặt chẽ. Muốn phân tích giải bày những mối liên hệ này, phải tốn lắm công phu và khảo cứu già dặn mới hầu mong làm tròn sứ mạng ấy.

Riêng tôi, tự nhận thấy mối liên hệ quá thân thiết giữa dân tộc và Phật giáo cần được giải bày sáng tỏ để làm vững mạnh thêm tinh thần dân tộc Việt Nam. Hay nói bằng cách khác, để cảnh tỉnh một số người Việt mất gốc biết quay về với tinh thần dân tộc. Bởi nhận thức này đã thúc đẩy chúng tôi viết quyển Đạo Phật Với Dân Tộc Việt Nam cho xuất bản năm 1960. Nhưng đó chỉ là một hình thức một bài giảng ghi lại. Cho nên sự thiếu sót quá nhiều cả hình thức lẫn nội dung. Khi ấy, tôi chỉ hy vọng gây ý thức để những vị tôn túc học thức uyên thâm chú ý đến vấn đề này hầu cho xuất bản một tập sách đầy đủ và hoàn bị hơn.

Nhưng ngót sáu năm qua, tôi chưa thấy một đáp ứng nào thỏa mãn nguyện vọng trên. Buộc lòng năm nay chúng tôi phải ngồi biên lại quyển Đạo Phật Với Dân Tộc Việt Nam một lần nữa. Lần này, chúng tôi đã thay đổi hẳn hình thức và nội dung với nhan đề Phật Giáo Trong Mạch Sống Dân Tộc, nó đã có dáng vẻ của quyển sách thật sự, không còn tính cách một bài giảng như khi xưa. Tuy nhiên tôi vẫn chưa hài lòng việc làm này, vì tự thấy rất thiếu thời gian và phương tiện khảo cứu, cho nên nó vẫn mang nhiều khuyết điểm, chưa đúng chỗ mong ước của tôi. Chúng tôi viết với lòng nhiệt thành hơn là khả năng và phương tiện. Vì vậy, mong rằng quý độc giả từ mẫn góp công với chúng tôi bằng cách phê bình những chỗ thiếu sót và chỉ giúp tài liệu để lần tái bản sau được hoàn toàn đầy đủ, chúng tôi chân thành cảm ơn quý vị.

Phật học viện Huệ Nghiêm

Cuối hạ Bính Ngọ 1966

THÍCH THANH TỪ